MOTOCROSSOWA SZKOŁA „MXWÓJCIK”

Wprowadzenie, podstawy.

 Witam wszystkich sympatyków i tych, którzy jeszcze nie zasmakowali „off road-owego” szaleństwa, a na pewno warto! Nazywam się Marcin Wójcik i przez wiele lat byłem zawodnikiem motocrossu startującym w Polsce i krajach całej Europy. Obecnie jestem trenerem. Nie chcę Was zanudzać opowieściami jak przebiegała moja kariera sportowa.
Moja rola będzie polegała na zachęceniu tych, którzy jeszcze nigdy nie jeździli na motocyklu
off road-owym, żeby tego spróbowali, a tym którzy już jeżdżą na swoich szalonych maszynach przekazać kilka pożytecznych lekcji. Mam nadzieję, że zarówno początkujący jak i zaawansowani skorzystają z moich doświadczeń, które właśnie chciałbym przekazać.

Ustawienie motocykla

 Na początek należy dobrać odpowiedni motocykl, oczywiście chodzi mi o jego rozmiary i pojemność. Do dyspozycji mamy bardzo szeroki wachlarz pojemności począwszy od malutkich motocykli klasy 50 po największe „off road-owe monstrum” czyli
maszyny przekraczające pojemność 500. Każdy znajdzie coś dla siebie. Bardzo ważne jest żeby odpowiednio dopasować pojemność skokową, no i oczywiście określić przeznaczenie motocykla.
 Zbyt duża moc kusi i będzie ciężko zapanować nad maszyną a także nie przyniesie nam ona odpowiedniej dawki przyjemności co w rezultacie spowoduje , że zniechęcimy się do jeżdżenia na motocyklu. Jeżeli chcecie jeździć na torze i po różnych bezdrożach to musi być to motocykl enduro, jeżeli tylko po torze motocrossowym to wystarczy zwykła „crossówka”.
Jeżeli już nabyliście swój wymarzony motocykl off road-owy, nowy lub używany, powinniście zacząć od wykonania odpowiednich jego ustawień i dopasowania wszystkich elementów, których najczęściej będziecie używać.
Zacznijmy od kierownicy, która jest bardzo ważnym elementem. Powinna mieć odpowiednią wysokość i szerokość a także prawidłowe gięcie i pochylenie. Dopasowanie wysokości tego elementu motocykla uzależniona jest od Waszego wzrostu. Nie bez znaczenie jest także wysokości siedzenia.

Jak sprawdzić czy jest za niska?

Można bardzo łatwo to stwierdzić; jeżeli stojąc na motocyklu musicie się bardzo mocno garbić żeby dosięgnąć do kierownicy to znaczy, że jest za niska.
Co można zrobić w takim przypadku?
W zależności od jej mocowania jedną z opcji jest wstawienie specjalnego, ogólnodostępnego dystansu pod kierownicę. Występują one w różnych rozmiarach. Jeżeli jednak nie ma możliwości w Waszym motocyklu wstawienia takiego elementu należy niestety zakupić wyższą kierownicę. Odpowiednio wysoka kierownica pozwoli Wam także swobodnie wystawiać nogę w zakręcie ale o tym później.
Jeżeli jesteś bardzo wysoką osobą to także musisz pomyśleć o wyższym siedzeniu ponieważ jadąc w pozycji stojącej nie dasz rady trzymać motocykla kolanami co jest bardzo ważne przy tej opcji.


Jak sprawdzić czy jest za wysoka?
 
W pozycji siedzącej łapiecie za kierownicę, trzymając łokcie w miarę wysoko i próbując skręcać na „sucho” w lewo i w prawo, jeżeli taka pozycja po chwili staję się nie wygodna, tzn. cierpną Wam ręce i skręcanie z jednoczesnym utrzymaniem łokci wysoko sprawia Wam problem, oznacza to że kierownica jest za wysoka.
W tym przypadku sprawdzacie czy pod nią nie ma wstawionych dystansów, o których była mowa wcześniej, jeżeli są to usuńcie je. W przypadku gdy ich nie ma niestety trzeba wymienić ten bardzo ważny element motocykla.

Szerokość kierownicy

Szerokość kierownicy także ma bardzo duże znaczenie. Przede wszystkim chodzi tutaj o Wasz zasięg rąk. Wiąże się on z wiekiem zawodnika, im młodszy tym węższy powinien być uchwyt.
 Jeżeli kierownica będzie zbyt szeroka skręcanie nią będzie bardzo utrudnione a także spowoduje, że w momencie wykonywania skrętu cały tułów przyjmie nie odpowiednią pozycję.
Gdy kierownica jest za wąska utrudni Wam to utrzymanie łokci w odpowiedniej pozycji. O tej części kończyn górnych opowiem w kolejnych publikacjach motocrossowej szkoły.
Kierownice występują w różnych rozmiarach w zależności od pojemności motocykla.
Zdarzają się też przypadki nie odpowiedniego gięcia, mam na myśli sytuacje gdy końce kierownicy prawy i lewy są za bardzo skierowane w Waszą stronę. Co spowoduje bardzo nie prawidłowa pozycję rąk. (foto)

Ustawienie pochylenia kierownicy

Następną ważną sprawą jest pochylenie kierownicy. Powinna ona być ustawiona równolegle do linii przednich amortyzatorów. Wtedy będzie Wam się wygodnie jeździć zarówno w pozycji siedzącej i stojącej. Dopuszczalne są minimalne odchylenia w przód i w tył. (foto)
Ważne także są rączki przez, które trzymamy kierownicę. Najlepiej żeby były w miarę miękkie i tępe. Co sprawi, że łatwiej utrzymamy kierownicę w rękach a odpowiednia ich twardość nie dopuści do szybkiego powstania odcisków na dłoniach. (foto)

Ustawienie dźwigni hamulca przedniego i sprzęgła

Jeżeli Wasza kierownica będzie już prawidłowo ustawiona oraz będzie posiadała odpowiednie rozmiary możecie zająć się ustawieniem dźwigni hamulca przedniego i dźwigni sprzęgła.
Przede wszystkim uchwyty, do których przykręcone są dźwignie powinny być dokręcone z odpowiednią siłą ( 4 Nm), tzn. podczas jazdy nie powinny pod wpływem drgań opadać w dół. Należy je tak dokręcić aby można je było przesuwać w górę i w dół rękoma używając nie wielkiej siły. Jest to bardzo praktyczne ponieważ w przypadku wywrotki dźwignia nie złamie się tylko przestawi w górę lub w dół co umożliwi Wam dalszą jazdę po ustawieniu jej w pierwotnej pozycji.
Dźwignie należy ustawić na odpowiedniej wysokości tak aby wygodnie ich używać zarówno w pozycji stojącej jak i siedzącej.
Ważna jest także ich należyta odległość od rączek, przez które trzymamy kierownicę. Każda dźwignia ma gięcie, które ułatwia wciskanie sprzęgła czy hamulca. Należy tak ustawić uchwyty,  do których przykręcone są dźwignie aby trzymając kierownicę i kładąc po dwa palce lewej i prawej ręki na dźwigniach hamulca i sprzęgła dotykały właśnie miejsc, w których są one załamane. Ustawienie tych elementów jest szczególnie ważne ponieważ najczęściej ich używamy.(foto x 2)

Ustawienie stopki hamulca tylnego oraz dźwigni zmiany biegów

Kolejne dwa elementy motocykla,  których ustawienie ma bardzo duże znaczenie. Istotnie wpływa na szybkość pokonywania poszczególnych elementów na torze a także poprawia bezpieczeństwo jazdy na motocyklu.

Dźwignia hamulca tylnego

Zacznijmy od stopki hamulca tylnego. Mimo tego, że ma on drugorzędne znaczenie jeżeli chodzi o hamowanie bardzo mocno przyczynia się do utrzymania motocykla w jednej linii podczas pokonywania drogi hamowania. Dlatego ustawienie tego elementu jest bardzo ważne. Należy ustawić go tak aby łatwo było wcisnąć go i w pozycji stojącej i siedzącej. Stopka musi być ustawiona na takiej wysokości aby podczas jej używania nie trzeba było odrywać stopy od stopki. Czyli powinna znajdować się na tej samej wysokości ( równolegle) co stopka, na której trzymamy buta. Dopuszczalne jest także ustawienie jej nieco wyżej. Jazda na motocyklu off road-owym to w większości jazda na stojąco i właśnie w tej pozycji najczęściej używamy hamulca tylnego. Gdy już jesteś zaawansowanym zawodnikiem pozycja do hamowania wymaga mocnego odchylenia się do tyłu o czym powiem w dalszej części artykułu, a to wiąże się z uniesieniem palców stopy w górę, co powoduje , że ciężko sięga się do hamulca, wtedy przydaje się ustawienie dźwigni trochę wyżej ponad linię stopki, na której trzymamy buta.(foto)

Dźwignia zmiany biegów

Ustawienie stopki zmiany biegów jest bardzo podobne do stopki hamulca. Używamy jej zarówno na siedząco jak i na stojąco i robimy to bardzo często, szczególnie w motocyklach o małych pojemnościach. Jeżeli ustawimy ją zbyt nisko łatwo będzie wrzucać biegi na siedząco ale w pozycji stojącej będzie to bardzo nie wygodne i odwrotnie gdy będzie za wysoko, żeby podrzucić bieg w górę trzeba będzie oderwać stopę od stopki w pozycji siedzącej. Czyli wysuwa się nam jeden wniosek należy ustawić ją równolegle do stopki, na której trzymamy but, wtedy znajdziemy kompromis pomiędzy pozycja stojącą a siedzącą. Z dźwignią zmiany biegów jest tak samo jak ze stopka hamulca tylnego, gdy już jeździmy trochę szybciej możemy spróbować ustawienia nieco wyżej. W przypadku zaawansowanych zawodników każdy sam ustawia według własnego uznania ale ustawienia oscylują pomiędzy ustawieniem równoległym do stopki, na której trzymamy buta lub nieco wyżej.(foto)

Ustawienie zawieszenia

Kolejny ważny element, o którym nie można zapomnieć. Pierwszą regulacją zawieszenia, której dokonujemy  jest ustawienie wysokości. Zanim zaczniecie jeździć powinniście dokonać standardowych ustawień wysokości, należy dokonać pomiaru pomiędzy ośką tylnego koła a np. śrubą przytwierdzająca siedzenie motocykla, który stoi na stojaku a następnie zestawić motocykl ze stojaka i ponownie wykonać pomiar, różnica powinna wynieść 30 milimetrów. Kolejny krok to pomiar wysokości gdy zawodnik siedzi na motocyklu, w tym przypadku motocykl powinien opaść do 70 milimetrów. Polecam zawsze sprawdzić te ustawienia w instrukcji obsługi ponieważ każda marka ma trochę inne ustawienia.(foto)
Ustawienie twardości i szybkości wychodzenia teleskopów uzależnione jest od nawierzchni, na której będziecie jeździć i nie jest łatwą sztuką. Najlepiej nauczyć się jej metodą prób i błędów. Bardzo ogólna zasada regulacji zawieszenia mówi, że na nawierzchniach twardych należy jeździć na teleskopach miękkich i bardzo szybko wychodzących a na piaskowych długich muldach na teleskopach nieco twardszych i trochę wolniej wychodzących. Regulacje amortyzatorów znajdują się w górnej i dolnej ich części. Lokalizacja regulacji twardości i szybkości wychodzenia teleskopów uzależniona jest od modelu motocykla i jego rocznika, w niektórych motocyklach twardość jest u góry a szybkość wychodzenia na dole i odwrotnie. Dodatkowo w tylnym amortyzatorze mamy regulacje „głębokiej kompresji”. Regulacja ta przydaje się przy długich skokach na płaską nawierzchnię gdzie jest dość duże uderzenie o podłoże.
Ma ona za zadanie nie dopuszczenie do dobicia teleskopu do końca co się niestety czasami zdarza. Jest używana raczej przez zawodników.
Wróćmy do nauki ustawiania teleskopów, żeby się nauczyć tej sztuki należy poświęcić dużo  czasu. Jeżeli jesteś początkującym pasjonatem off road-u  proponuję na początek skręcić regulację do połowy zakresu jej obrotów zarówno w górnej i dolnej części amortyzatorów, oczywiście z przodu i z tyłu.
Następnie w pewnym stopniu opanować podstawy jazdy na motocyklu off road-owym i dopiero wtedy gdy już poczujecie się pewniej i zaczniecie czuć co się dzieje z motocyklem gdy jeździcie nim po muldach np. powstałych od hamowania możecie zacząć zabawę w regulację.
Na początek skręćcie regulację górną i dolną w prawo czyli maksymalnie twardy i maksymalnie wolno wychodzący teleskop. Zastosujcie to ustawienie z tyłu i z przodu.  Po tym ustawieniu wjedźcie na tor o twardej nawierzchni i sami oceńcie co się dzieje z motocyklem. Po przejechaniu kilku okrążeń zmieńcie ustawienia zupełnie odwrotnie, maksymalnie miękki i maksymalnie szybko wychodzący teleskop. Powtórzcie tę samą procedurę na piaskowej nawierzchni,  przejedźcie kilka okrążeń najlepiej oczywiście po nierównym terenie. Po przetestowaniu tych ustawień na różnych nawierzchniach będziecie wiedzieli jak reaguje zawieszenie motocykla przy różnych ustawieniach i na różnych podłożach.
Po przeprowadzeniu kilku takich doświadczeń można spróbować ustawień, o których była mowa na początku artykułu czyli na piasku wolniej wychodzący i twardszy a na „betonie” szybko wychodzący i miękki teleskop.
Zależy to także od stopnia Waszego zaawansowania. Jeżeli jesteście zawodnikami jeżdżącymi bardzo szybko to ustawienia zawieszenia będą trochę inne. Obecnie jest tendencja jazdy na amortyzatorach w górnym zakresie bardzo miękkich a od połowy bardzo twardych. Szczególnie musicie uważać podczas jazdy na miękkiej nawierzchni gdzie muldy często są bardzo wysokie. Gdy teleskopy będą za szybko wychodzić i prędkość pokonywania muld będzie zbyt mała, motocykl może wysadzić Was z siedzenia co jest raczej nie miłym doświadczeniem.
Kolejną regulacją zawieszenia jest dopasowanie jej do nawierzchni, na której jeździmy. Dotyczy to bardziej zaawansowanych zawodników. 
Gdy wybieramy się na trening na nawierzchni miękkiej to nasz motocykl powinien być ustawiony następująco: przednie teleskopy powinny być wysunięte maksymalnie(foto) a tył motocykla powinien opaść trzy centymetry po zdjęciu ze stojaka, tzn. różnica pomiędzy motocyklem stojącym na stojaku a motocyklem stojącym bez niego powinna wynieść trzy centymetry. To ustawienie można wykonać odpuszczeniem tylnej sprężyny.(foto)
Takie ustawienie pozwala na łatwiejsze pokonywanie dużych i długich muld piaskowych. Chodzi o specyfikę jazdy po miękkiej nawierzchni ale o tym w dalszej części artykułu.
Gdy wybieramy się na trening na twardej nawierzchni ustawiamy motocykl całkiem inaczej. Przednie teleskopy wpuszczamy do pierwszego lub drugiego oznaczenia na teleskopach. Uzależnione jest to od głębokości i ilości kolein na trasie, którą będziecie się poruszać.(foto)
Tył motocykla z kolei powinien opaść tylko dwa, maksymalnie dwa i pół centymetra, czyli różnica pomiędzy motocyklem stojącym na stojaku a motocyklem stojącym bez niego powinna wynieść dwa lub dwa i pół centymetra. Regulacji także dokonujemy tylną sprężyną, skręcając ją kilka obrotów. Takie ustawienie ułatwia wjeżdżanie w koleiny.

Poszczególne pozycje ciała na motocyklu

Głowa

Zaczniemy od góry, głowa powinna być podniesiona tak żebyście mieli dobrą widoczność. Musicie zawsze patrzeć o krok do przodu, wtedy Wasz tor jazdy będzie bardzo dobrze przemyślany i jednocześnie bardzo szybki i bezpieczny. Nie napotkacie niespodzianki w postaci np. zawodnika leżącego przed Wami lub korzenia wystającego w lesie. Jeżeli będziecie patrzeć szeroko i daleko do przodu na pewno nic Was nie zaskoczy i zdążycie odpowiednio zareagować.(foto)

Tułów

Kolejna część ciała to tułów, który wykonuje bardzo dużą pracę podczas jazdy. Pozycja tułowia bardzo często się zmienia, jest trochę inna w pozycji siedzącej i pozycji stojącej. Zależy  także od nawierzchni, na której jeździcie. Na torach twardych tułów w pozycji siedzącej powinien być lekko przygarbiony, pomaga to bardziej zgrać się z motocyklem a dokładniej z jego zawieszeniem. Jak ogólnie wiadomo motocykl typu off road służy do jazdy po nierównym terenie a więc żeby mu w tym pomóc należy się lekko przygarbić czyli nie usztywniać się, pracować tułowiem w górę i w dół, co pomaga   pokonywać nierówne odcinki na siedząco.(foto)
Należy także pamiętać o tym, że przy dodawaniu gazu tułów zawsze powinien być pochylony w kierunku kierownicy, szczególnie dotyczy to pozycji siedzącej np. po wyjściu z zakrętu. (foto)
W pozycji stojącej praca tułowia jest o wiele cięższa niż na siedząco. Na twardych nawierzchniach zaraz po wyjściu z zakrętów zdarzają się równe odcinki, na których jedzie się na stojąco. Tułów w tym przypadku przyjmuje bardzo wyprostowana pozycję. Ciężar ciała powinien być rozłożony na cały motocykl. (foto)
Na nawierzchniach piaskowych praca tułowia jest bardziej intensywna niż na twardym podłożu. Nie ma co mówić o pozycji siedzącej ponieważ bardzo rzadko się siedzi na siedzeniu jeżdżąc po miękkiej nawierzchni. Pozycja siedząca występuje tylko w  ciasnych zakrętach i to dosłownie tylko na chwilę. Prawidłowa pozycja stojąca to podstawa jazdy po piasku. Należy stać na motocyklu w miarę wysoko, co to znaczy? To znaczy, że nasze nogi powinny być tylko lekko ugięte a tułów na tyle oddalony od kierownicy żeby pozwalał na wykonywanie pracy rękoma podczas pokonywania dużych i długich muld piaskowych. (foto)



Łokcie

Przejdźmy do łokci, które odgrywają ważną rolę. Należy trzymać je w miarę wysoko pod kątem 60 a 70 stopni. (foto)Oczywiście ugięcie łokci zmienia się w zależności od przeszkód, które pokonujemy. Utrzymanie ich w takiej pozycji pozwala na współpracę z przednimi amortyzatorami. Jeżeli są za nisko nie ma takiej możliwości.

Dłonie

Od łokci przejdźmy do dłoni, które wykonują bardzo dużo czynności. Dłonie powinny znajdować się jak najbliżej końca rączki w kierunku środka kierownicy.(foto) Ważną sprawą jest ściskanie kierownicy, nie powinniście robić tego bardzo mocno, ponieważ po pierwsze wypompuje to z Was ostatnie pokłady energii a po drugie będziecie mocować się z motocyklem. Należy pamiętać, że jazda off road to jazda po nie równym terenie co sprawia, że kierownica zawsze trochę drga, podskakuje w lewo i w prawo i właśnie na te drobne ruchy należy jej pozwolić.

Palce

Bardzo ważną częścią dłoni są palce. Tutaj mamy kilka teorii. Na pewno nie wciskamy hamulca przedniego ani sprzęgła czterema palcami. Tę czynność możemy wykonać dwoma lub jednym palcem. Najbardziej popularną formą jest wciskanie tych elementów dwoma palcami i właśnie ja taka formę preferuję. Uważam, że wciskanie np. sprzęgła jest szybsze niż w przypadku jednego palca. Jeżeli chodzi o przedni hamulec to opcja dwa palce pozwala nam z większą siła wcisnąć najważniejszy z elementów hamowania.(foto)

Kończyny dolne

Tym sposobem doszliśmy do kończyn dolnych. Nogi „motocrossowca” muszą być bardzo mocne ponieważ wykonują największą pracę fizyczną.
Po tułowiu i rękach kolejnym elementem, który pomaga w pracy amortyzatorów są biodra, które także muszą zgrać się z resztą ciała. Ich pozycja zmienia się w zależności od ukształtowania terenu na którym jeździmy, czy jesteśmy na ziemi , czy pokonujemy skok, czy hamujemy do zakrętu.

Kolana

Idąc w dół dochodzimy do kolan, których rola jest podwójna. Pracują razem z amortyzatorami w górę i dół oraz ich zadaniem jest trzymanie motocykla. Nogi powinny być lekko ugięte w stawach kolanowych, kąt ugięcia oczywiście będzie zmieniał się od pozycji oraz od ilości i głębokości dziur, po których będziemy  się poruszać. Prawidłowa pozycja kolan pozwoli Wam na swobodne sterowanie motocyklem. Wasz motocykl będzie jechał tam gdzie wy chcecie a nie odwrotnie co się często zdarza.(foto)

Stopy i stawy skokowe

Stawy skokowe i stopy odgrywają także ważną rolę. Ten pierwszy element przy odpowiednim trzymaniu stóp na stopkach może także pomóc Wam we współpracy z amortyzatorami. Przy pozycji stojącej stopy należy trzymać na stopkach jednocześnie zadzierając palce do góry. Taka pozycja pozwala na zaangażowanie stawów skokowych do pracy w górę i w dół co pomaga jeszcze bardziej zgrać się z motocyklem. Oczywiście gdy chcemy zmienić bieg lub wcisnąć tylny hamulec trzeba przesunąć stopę do przodu a po wykonaniu tej czynności wrócić do pozycji, o której była mowa wcześniej.(foto)
W pozycji siedzącej kontakt buta ze stopka odbywa się środkiem stopy. Pozwala to np. przy wyjściu z zakrętu na utrzymanie się z przodu motocykla przy bardzo przyczepnej nawierzchni poprzez zaparcie się stopami o stopki. Szczególnie ważne jest to w motocyklach o dużej mocy.

Zapraszamy do naszego sklepu ONLINE

Zapraszamy do dyskusji na forum www.mxforum.pl